Van EPC-label E of F naar D: zo werkt de renovatieverplichting

Wanneer geldt de renovatieverplichting?

De renovatieverplichting voor residentiële gebouwen geldt in Vlaanderen sinds 1 januari 2023. Ze is onder meer van toepassing wanneer een woning of appartement met EPC-label E of F via een notariële akte in volle eigendom wordt overgedragen, of wanneer een erfpacht of opstalrecht wordt gevestigd in een situatie die onder de regelgeving valt.

Niet elke eigendomsoverdracht valt automatisch onder dezelfde regels. Bij bijzondere situaties, zoals bepaalde verdelingen van eigendom, erfgoed, sloop of een reeds lopende renovatieverplichting, kunnen specifieke bepalingen gelden. Controleer bij twijfel altijd de concrete situatie.

Welke EPC-score moet u behalen?

Een woning of appartement dat onder de residentiële renovatieverplichting valt, moet minimaal EPC-label D behalen. Een beter label mag uiteraard ook. Het vroegere plan om de renovatieverplichting vanaf 2028 automatisch verder te verstrengen naar hogere labels werd afgeschaft. Voor de huidige renovatieverplichting blijft label D dus het verplichte minimumniveau.

Hoeveel tijd hebt u?

De termijn bedraagt zes jaar. Die begint op het moment waarop de gebeurtenis die de renovatieverplichting doet ontstaan juridisch plaatsvindt, bijvoorbeeld het verlijden van de authentieke akte of het vestigen van het betrokken zakelijk recht.

De termijn werd verhoogd van vijf naar zes jaar. De verlenging geldt ook voor renovatieverplichtingen die al liepen. Gebruik daarom geen oude publicaties die nog uitsluitend over een termijn van vijf jaar spreken.

Hoe bewijst u dat de woning aan de verplichting voldoet?

Na de renovatiewerken moet een nieuw EPC worden opgemaakt waaruit blijkt dat de woning minstens label D behaalt. Voor een residentiële gebouweenheid wordt het EPC opgesteld door een erkende energiedeskundige type A.

Bewaar tijdens de renovatie zoveel mogelijk bruikbare bewijsstukken van de uitgevoerde werken en gebruikte materialen. Denk bijvoorbeeld aan facturen, technische fiches, plannen en informatie over isolatie of installaties. Zulke bewijsstukken kunnen belangrijk zijn bij de opmaak van het nieuwe EPC.

Welke werken zijn nodig om van label E of F naar D te gaan?

Daar bestaat geen standaardantwoord op. Twee woningen met hetzelfde EPC-label kunnen technisch sterk van elkaar verschillen. Bij de ene woning kan bijkomende dakisolatie een belangrijke stap zijn, terwijl bij een andere woning vooral beglazing, gevel- of vloerisolatie of de verwarmingsinstallatie aandacht vraagt.

• Dak en zoldervloer: nagaan waar warmte via het dak verloren gaat en welke isolatie aanwezig is.
• Buitenmuren: beoordelen of de gevels voldoende geïsoleerd zijn en welke renovatiemethode technisch mogelijk is.
• Vloeren: onderzoeken of vloerisolatie zinvol en uitvoerbaar is.
• Ramen en deuren: beglazing, profielen en luchtdichtheid bekijken.
• Verwarming: rendement en geschiktheid van de bestaande installatie beoordelen.
• Sanitair warm water: energieprestatie van de opwekking meenemen in het totaalbeeld.
• Ventilatie: voldoende aandacht besteden aan gezonde en gecontroleerde ventilatie wanneer de gebouwschil wordt verbeterd.
• Hernieuwbare energie: bekijken welke oplossingen technisch en energetisch zinvol zijn voor het project.

Een afzonderlijke maatregel garandeert nooit automatisch een bepaald EPC-label. Het uiteindelijke label volgt uit de volledige energetische toestand van de woning volgens de geldende EPC-methodiek.

Begin met de bestaande toestand

Het bestaande EPC geeft een eerste beeld van de energieprestatie van de woning en bevat informatie over de gebouwschil en installaties. Toch is het verstandig om vóór grote investeringen eerst te bepalen welke combinatie van maatregelen voor uw woning het meeste effect heeft.

Van analyse naar renovatieplan

Bij een energiescan en renovatieadvies kan de bestaande situatie systematisch worden bekeken. Op basis van de EPC-methodiek kunnen verschillende renovatiescenario's worden gesimuleerd, zodat duidelijker wordt welke ingrepen prioritair zijn en welke energetische impact ze kunnen hebben.

• Bestaande energetische toestand in kaart brengen.
• Bepalen waar de grootste verbeterpunten liggen.
• Mogelijke renovatiemaatregelen vergelijken.
• EPC-simulaties gebruiken om scenario's te onderzoeken.
• Ingrepen logisch prioriteren.
• Na de renovatie een nieuw EPC laten opmaken om het behaalde resultaat vast te stellen.

Renovatieverplichting is niet hetzelfde als IER

De renovatieverplichting voor een woning met label E of F en een ingrijpende energetische renovatie, kortweg IER, zijn twee verschillende regelgevingen. De renovatieverplichting legt een te behalen EPC-label op na een bepaalde eigendomsoverdracht. Een IER is een specifieke categorie binnen de EPB-regelgeving en wordt bepaald door de aard en omvang van de renovatiewerken.

Een woning kan onder de renovatieverplichting vallen zonder dat de geplande werken een IER vormen. Omgekeerd moet bij een project dat als IER wordt beschouwd rekening worden gehouden met de specifieke EPB-eisen voor dat traject.

Wat als de woning opnieuw wordt verkocht vóór de termijn verstreken is?

Een verkoop tijdens een lopende renovatieverplichting doet die verplichting niet automatisch verdwijnen. De nieuwe eigenaar moet binnen de resterende termijn voldoen aan de eisen die al op de woning rustten. Daarom is het belangrijk dat de status van een lopende renovatieverplichting correct wordt meegenomen bij een volgende overdracht.

Wat bij een schenking of erfenis?

Een schenking in volle eigendom via een notariële authentieke akte valt onder de overdrachten die de renovatieverplichting kunnen activeren wanneer het gebouw aan de overige voorwaarden voldoet. Een erfenis op zichzelf is geen notariële overdracht in volle eigendom en activeert daarom niet automatisch een nieuwe renovatieverplichting.

Was er vóór de erfenis al een lopende renovatieverplichting, dan verdwijnt die niet. De erfgenaam of nieuwe eigenaar moet binnen de resterende termijn voldoen aan de verplichting die al op het gebouw rustte. Wanneer erfgenamen nadien onderling volle eigendom overdragen of elkaar uitkopen, moet die latere transactie afzonderlijk worden beoordeeld.

Nalatenschappen kunnen juridisch sterk verschillen. Laat de concrete situatie van uw dossier steeds afzonderlijk nakijken; dit artikel geeft algemene informatie en geen juridisch advies over een individuele nalatenschap.

Zijn er uitzonderingen?

Voor bepaalde situaties bestaan uitzonderingen of bijzondere regels. Zo gelden specifieke bepalingen voor onder meer sommige beschermde of geïnventariseerde gebouwen en voor woningen die binnen de geldende termijn worden gesloopt. Ook bijzondere vormen van eigendomsoverdracht kunnen anders worden behandeld. Vermijd daarom een algemene uitspraak dat elke overdracht van een woning met label E of F automatisch dezelfde gevolgen heeft.

En wat met premies?

Steunmaatregelen voor energetische renovaties veranderen regelmatig en kunnen afhangen van onder meer de datum van het dossier, het type woning, de aanvrager en de uitgevoerde werken. Controleer daarom altijd de actuele voorwaarden vóór u een renovatiebeslissing op een premie baseert.

Uw renovatietraject gericht voorbereiden

Wie van label E of F naar minstens label D moet, doet er goed aan niet zomaar losse maatregelen uit te voeren. Een analyse vooraf helpt om renovaties in een logische volgorde te plannen en om te vermijden dat investeringen later opnieuw moeten worden aangepast.

Prevebo kan de bestaande energetische toestand analyseren, EPC-simulaties uitvoeren en op basis daarvan een renovatieadvies opstellen. Zo krijgt u inzicht in mogelijke maatregelen en hun energetische impact. Prevebo voert zelf geen renovatiewerken uit en neemt geen rol van architect of aannemer over.

Moet uw woning van EPC-label E of F naar minstens D? Laat eerst de huidige toestand en mogelijke renovatiescenario's in kaart brengen. Zo kunt u gerichter bepalen welke stappen voor uw woning zinvol zijn.